W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie wprowadzające standardy opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, które musi spełnić podmiot, aby mógł zostać wpisany do rejestru żłobków i klubów dziecięcych albo do wykazu dziennych opiekunów. W rozporządzeniu określono także standardy niezbędne i fakultatywne do spełnienia w trakcie prowadzenia działalności polegającej na sprawowaniu opieki nad dziećmi do lat 3.

Rozporządzenie w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3

W dniu 13 grudnia 2024 r. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk podpisała rozporządzenie w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3 obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

Rozporządzenie wprowadza standardy opieki, które musi spełnić podmiot tworzący instytucje opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, aby mógł zostać wpisany do rejestru żłobków i klubów dziecięcych albo do wykazu dziennych opiekunów oraz określono standardy niezbędne i fakultatywne do spełnienia w trakcie prowadzenia działalności polegającej na sprawowaniu opieki nad dziećmi do lat 3.

Standardy opieki uwzględniają potrzeby małych dzieci, które wykraczają poza samą potrzebę opieki i dotyczą w szczególności ich rozwoju fizycznego, psychologicznego, poznawczego, emocjonalnego i społecznego.

4 pierwszoplanowe obszary

Standardy opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 zostały podzielone na 4 obszary:

1. pracy z dziećmi – obszar, który dotyczy codziennych doświadczeń dzieci w żłobkach, klubach dziecięcych i u dziennego opiekuna. Kluczowe dla tych doświadczeń są tworzone przez personel warunki sprawowania opieki, dotyczące zarówno organizacji życia instytucji opieki, jak i panującej atmosfery oraz jakości relacji z dziećmi opartych na szacunku i respektowaniu ich praw;
2. organizacji pracy personelu zatrudnionego w żłobku lub klubie dziecięcym i organizacji pracy dziennego opiekuna, który określa dbałość o profesjonalizację usług opiekuńczych i edukacyjnych, a także o rozwój pracowników, ich dobrostan, przejrzystość i użyteczność procedur oraz odpowiednia aranżacja przestrzeni są podstawą tworzenia wysokiej jakości instytucji opieki. Doskonalenie świadczonych usług, lepsza interakcja między personelem a dziećmi wynikać ma z systematycznego monitorowania i ewaluacji prowadzonej w atmosferze szacunku i zaufania;
3. współpracy personelu zatrudnionego w żłobku lub klubie dziecięcym i dziennego opiekuna z rodzicami, ma na względzie rozumienie decydującej roli rodziców i rodziny w życiu dziecka. Personel  tworzy warunki umożliwiające rodzicom włączanie się w życie instytucji opieki oraz daje im możliwości podnoszenia kompetencji rodzicielskich. Współpraca personelu i rodziców powinna być oparta na wzajemnym szacunku i otwartości w dzieleniu się informacjami ważnymi dla kształtowania spójnego środowiska rozwoju każdego dziecka.
4. monitorowanie wdrażania ww. standardów.

Szczegółowy zakres standardów opieki nad dziećmi do lat 3

Rozporządzenie określa szczegółowy zakres standardów. Zgodnie z nim, wszystkie instytucje opieki będą musiały spełnić standardy niezbędne od 1 stycznia 2026 r. Wprowadzono wydłużony okres dostosowawczy w celu uniknięcia negatywnych skutków zbyt szybkiego wprowadzenia regulacji przy nieprzygotowanym dostatecznie systemie wczesnej edukacji i opieki.  Stąd też data 1 stycznia 2026 r., jako dzień wejścia w życie rozporządzenia.

Ma to umożliwić przygotowanie instytucji opieki do wdrożenia standardów, a wcześniej – na skutek projektowanych zmian prawnych – doprowadzić do sytuacji, w której zapewniona zostanie dostępność terytorialna i finansowa instytucji opieki w każdej gminie.

Umożliwi to również dostosowanie się do nowego porządku prawnego podmiotów prywatnych, które stanowią większość instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 w Polsce, a jednocześnie nie zniechęci do tworzenia nowych miejsc opieki w kulminacyjnym etapie wdrażania programu rozwoju instytucji opieki Aktywny Maluch 2022-2029.

Warto dodać, iż rodzice podkreślają znaczenie wysokiej jakości opieki nad dziećmi, w której obok codziennej troski zapewnia się również edukację dostosowaną do wieku, stanu zdrowia oraz specyfiki grupy, w której dziecko funkcjonuje. Standardy te mają zostać wdrożone dzięki wspomnianemu rozporządzeniu, a także przygotowanym materiałom metodycznym dla opiekunów, właścicieli placówek oraz gmin, które będą odpowiedzialne za monitorowanie poziomu realizacji tych wytycznych.

Jakie wymagania wobec placówek?

Nowe regulacje prawne to także nowe obowiązki dla instytucji i podmiotów prywatnych.  

– Placówki pracujące z najmniejszymi dziećmi muszą przygotować serię dokumentów. Jest tego niestety sporo — mówi Adam Walas, prawnik specjalizujący się w prawie oświatowym.

– Na gruncie Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3 nauczyciele muszą w szczególności przygotować: plan opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjny oraz procedury i programy organizacji pracy – wskazuje.

– Plan opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjny (Plan OWE) to podstawowy dokument, według którego realizowane są działania opiekuńcze, wychowawcze i edukacyjne wobec dzieci. Rozporządzenie zobowiązuje także do posiadania spisanych procedur i ramowych programów organizacji pracy, tak aby zapewnić dzieciom bezpieczeństwo, wsparcie rozwojowe i spójność działań w codziennej praktyce – tłumaczy.

Jak objaśnia Adam Walas, prawnik specjalizujący się w prawie oświatowym, procedury i programy organizacji pracy obejmują m.in.:

• Procedury obecności osób z zewnątrz (kto może przebywać na terenie instytucji, na jakich zasadach);
• Procedury przyjmowania i odbierania dzieci (jasno wskazany sposób przyprowadzania, upoważnienia do odbioru dziecka, sytuacje wyjątkowe);
• Procedury w razie choroby dzieci;
• Ramowy program adaptacji (uwzględniający aktywny udział rodziców, stopniowe włączanie dziecka do grupy);
• Dokument określający prawa i obowiązki rodziców oraz instytucji;
• System zbierania informacji o dziecku;
• Zasady bieżącej komunikacji z rodzicami.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3; (Dz.U. 2024 poz. 1882)

aka