W Polsce wiele się ostatnio mówi o tym, jak to MEN zamierza rozprawić się z wagarami, które w polskich szkołach stanowią „ewenement na skalę światową”. Tymczasem w Walii tematem nr 1 są bardzo niepokojące powody nieobecności w szkole i to, w jaki sposób im przeciwdziałać.
Zgodnie z obowiązującymi aktualnie w Polsce przepisami można mieć połowę nieobecności w szkole, aby zdać. Jeżeli uczeń ma więcej niż 50 proc. nieobecności, nie spełnia obowiązku szkolnego i może nie być klasyfikowany. Resort edukacji uważa, że taki próg jest zbyt niski.
„W Polsce przepisy są dziś takie, że uczeń może mieć 50 proc. wagarów – nieusprawiedliwionych nieobecności. To ewenement na skalę światową” – przyznała na antenie Radia Zet minister edukacji narodowej Barbara Nowacka.
Szefowa MEN poinformowała, że w jej resorcie trwają już prace nad zmianą przepisów dotyczących nieusprawiedliwionych nieobecności w szkole, popularnie zwanych wagarami. I mamy to. Nowelizacja ustawy Prawo oświatowe, planowana na drugi kwartał 2025 roku, wprowadza zmiany w przepisach dotyczących frekwencji uczniów i usprawiedliwiania ich nieobecności.
Wnioskodawca planuje wskazać, że poprzez niespełnianie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki należy rozumieć albo nieusprawiedliwioną nieobecność na co najmniej 50 proc. dni zajęć w okresie jednego miesiąca, albo na co najmniej 25 proc. dni zajęć w okresie całego roku szkolnego.
Zobacz również: Wagary pod lupą MEN. Będzie zmiana przepisów ws nieobecności w szkole
Jak się okazuje, to nie jedynie nasz problem i nie do końca wiadomo, czy aż taki ewenement. Nieobecności w szkole to także poważny problem np. w Walii. Tam jednak zbadali i przeanalizowali, że narastająco lawinowa absencja szkolna coraz częściej wiąże się z lękiem, atakami paniki i innymi trudnościami psychicznymi.
Z danych wynika, że aż 40 proc. uczniów szkół średnich opuściło średnio jedno popołudnie w tygodniu w roku szkolnym 2022/2023. W obliczu problemu szkoły zaczęły tam sięgać po niestandardowe rozwiązania — w niektórych przypadkach nauczyciele osobiście odwiedzają uczniów w domach, by spróbować skłonić ich do powrotu do nauki stacjonarnej.
Zjawisko to określane jest jako emocjonalna niechęć do szkoły (EBSA) — obejmuje ono dzieci, które z powodu silnego lęku i problemów emocjonalnych przestają uczęszczać do szkoły. Tak było w przypadku 14-letniego Liama z Newport, który jest neuroatypowy i od kilku lat przyjmuje leki przepisane przez psychiatrę.
— Nigdy nie lubiłem szkoły, codzienne wychodzenie było dla mnie stresujące i przytłaczające — mówi Liam. Od 2022 roku nie uczęszcza do żadnej szkoły stacjonarnej. Korzystał jednak z indywidualnego nauczania w domu, finansowanego przez władze lokalne, oraz wsparcia specjalistycznego.
Jego rodzice, oboje pracujący w edukacji, musieli ograniczyć etaty, by móc być z synem w domu. — Tak naprawdę było niewiele pozytywnych doświadczeń — mówi Abby, matka Liama. — Ale kiedy już trafi się pracownik szkoły, który to naprawdę rozumie — dzięki doświadczeniu lub odpowiedniemu przeszkoleniu — jest na wagę złota.
Inna uczennica z północnej Walii, Elsi, doświadczała ataków paniki na samą myśl o pójściu do szkoły. Chowała się pod stołem w kuchni, zamykała w pokoju, a z czasem zrezygnowała z nauki z powodu nasilonego lęku społecznego. Jej matka, Fflur, wspomina: — Był moment, że zaczęła się bić, gryźć, krzyczeć. Nawet wspomnienie o szkole powodowało ataki paniki.
Elsi zaczęła się samookaleczać, miała myśli samobójcze i dwukrotnie trafiła do szpitala psychiatrycznego.
Wskaźnik nieobecności w szkole w Walii (czyli opuszczenie co najmniej 10 proc. zajęć szkolnych) w 2022/2023 objął aż 40 proc. uczniów szkół średnich. Dla porównania, przed pandemią w roku 2018/2019 było to 17 proc..
W odpowiedzi na kryzys, szkoły — jak np. Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe w Swansea — wdrażają dodatkowe rozwiązania. Dyrektor Simon Davies informuje, że pedagodzy i pracownicy ds. opieki pastoralnej odwiedzają uczniów w domach. — Wiem, że podobnie działają też inne szkoły — mówi.
Wicedyrektor Mark Bridgens, odpowiedzialny za dobrostan psychiczny uczniów, podkreśla: — Nauczyciele stają się dziś specjalistami od zdrowia psychicznego. A gdy ucznia nie ma w szkole, naprawdę zaczynamy się martwić. To sygnał, że zbliżamy się do kryzysu.
Sekretarz edukacji Walii, Lynne Neagle (odpowiednik naszej minister Nowackiej) zapewnia, że rząd sfinansuje szkolenia dla nauczycieli i personelu szkolnego w zakresie zdrowia psychicznego. W szkołach działa system wsparcia psychologicznego oraz program CAMHS (Child and Adolescent Mental Health Services).
— Nie ma jednej cudownej recepty, ale wsparcie psychiczne w szkołach to duża część rozwiązania — podkreśla Neagle. Każde dziecko od klasy szóstej wzwyż ma prawo do bezpłatnych konsultacji psychologicznych w szkole.
Tymczasem opozycja krytykuje działania walijskiego rządu. Konserwatywny minister edukacji Tom Giffard twierdzi, że “rząd nie ma realnych planów walki z rosnącą absencją szkolną“, a rzecznik Plaid Cymru ostrzega: — Jeśli rekomendacje grupy roboczej ds. frekwencji nie zostaną wdrożone pilnie, rząd nadal będzie zawodził nasze dzieci.
Czy czegoś to Państwu nie przypomina?
Zobacz również: „Wagary” na PEN-Info
Andrzej Kwaśniewski
Źródło: BBC
