Więcej niż jedna trzecia rodziców dostrzega, że nauki ścisłe stanowią ogromne wyzwanie dla ich dzieci. Aż 37 proc. rodziców deklaruje, że ich dzieci mają problemy z takimi przedmiotami jak fizyka, chemia czy matematyka. Za główną przyczynę takiego stanu uważają zbyt teoretyczne podejście do nauczania w szkołach, które nie oferują wystarczającej liczby zajęć praktycznych.
Analiza opinii rodziców ujawnia kilka kluczowych barier, jeżeli chodzi o nauki ścisłe. Przede wszystkim, aż 43 proc. badanych uważa, że szkoły nie oferują wystarczającej liczby zajęć praktycznych. To spostrzeżenie koreluje z faktem, że 33 proc. rodziców jako główną przyczynę problemów swoich dzieci wskazuje “zbyt teoretyczne podejście do nauczania”. Niemal identyczny odsetek (33 proc.) zwraca uwagę na zbyt dużą ilość materiału do opanowania. Nie bez znaczenia jest również postrzeganie tych przedmiotów jako trudnych – ten stereotyp wskazuje 31 proc. rodziców. Co więcej, 32 proc. z nich wyraża obawę, że ich dziecko “może nie mieć uzdolnień w tym kierunku”, a ponad jedna czwarta (26 proc.) przyznaje, że ich dziecko po prostu nie lubi uczyć się przedmiotów ścisłych.
Dyrektor Działu Komunikacji Korporacyjnej oraz Pełnomocnik ds. odpowiedzialności społecznej Henkel Polska, Dorota Strosznajder, podkreśla kluczową rolę praktyki w procesie edukacyjnym: „Dzieci potrzebują praktycznego podejścia do nauki przedmiotów ścisłych. Ponad jedna trzecia ankietowanych rodziców wskazuje na zbyt teoretyczne i mało angażujące metody nauczania. Fascynacja naukami ścisłymi rodzi się poprzez doświadczenia i eksperymenty, niejedynie przez samą teorię. Nauczyciele potrzebują więcej przestrzeni na prowadzenie praktycznych zajęć, a dzieci zachęcania do poznawania świata przyrody, chemii czy fizyki w praktyce. W tym procesie młodzież potrzebuje kompleksowego wsparcia – nie tylko ze strony szkoły i rodziców, ale całego ekosystemu edukacyjnego”.
W odpowiedzi na rozpoznane problemy, inicjatywy takie jak program “Świat Młodych Badaczy” firmy Henkel mogą stanowić cenne wsparcie dla uczniów i nauczycieli. Działający w Polsce od 2016 roku program skierowany jest do uczniów klas 2-3 szkół podstawowych i oferuje “praktyczne warsztaty i eksperymenty, które pomagają przełamać stereotyp trudnych przedmiotów ścisłych już na wczesnym etapie edukacji”. Udostępniane materiały edukacyjne są profesjonalnie przygotowane i mogą być wykorzystywane przez każdego, niezależnie od własnego doświadczenia z naukami ścisłymi.
Popularyzator nauki, Wiktor Niedzicki, ambasador polskiej edycji projektu, zwraca uwagę również na odpowiednie, angażujące podejście do nauczania: „Od wielu lat pokazuję na festiwalach nauki proste doświadczenia, choć unikam nazywania ich »doświadczeniami« – uczę wykonywania »sztuczek«. Dziecko, które już słyszało o »tej trudnej fizyce«, może być do niej źle nastawione. »Sztuczkę« natomiast chętnie pozna i będzie nią mogło zaimponować rówieśnikom. A gdy coś się nie udaje? To doskonała okazja do ćwiczenia cierpliwości, opanowania i wspólnego poszukiwania przyczyn niepowodzenia” – mówi wieloletni popularyzator nauki, wykładowca akademicki, z wykształcenia fizyk.
Niestety, międzynarodowe porównania nie napawają optymizmem. Nauki ścisłe wciąż są naszą piętą achillesową. Wyniki badania PISA[1] z ostatnich lat wskazują na spadek średniego wyniku polskich uczniów z matematyki o 27 punktów (z 516 w 2018 roku do 489). Choć wynik ten wciąż jest powyżej średniej OECD, niepokojący jest fakt, że aż 23 proc. uczniów osiągnęło najniższy poziom umiejętności matematycznych lub niższy. Jednocześnie, jedynie 9 proc. prezentuje najwyższe umiejętności w tej dziedzinie.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego[2] również sygnalizują problem: tylko niemal 19 proc. absolwentów polskich uczelni kończy kierunki ścisłe i techniczne, co jest niepokojące w kontekście rosnącego zapotrzebowania na te kompetencje na rynku pracy.
Badanie SW Research ujawnia, że blisko 23 proc. rodziców nie potrafi określić, jakie dziedziny nauki będą najbardziej przydatne ich dzieciom w przyszłości. W tym kontekście kluczowe staje się rozwijanie uniwersalnych kompetencji, takich jak krytyczne myślenie i umiejętność rozwiązywania problemów. Raport “Świat Młodych Badaczy 4.0: Kompetencje do przyszłości” podkreśla, że “niezależnie czy rynek pracy będzie zdominowany przez technologie, zrównoważony rozwój, czy lokalną produkcję – umiejętności z zakresu nauk ścisłych pozostaną fundamentem sukcesu zawodowego, a umiejętności analityczne i technologiczne będą kluczowe w obliczu szybkich zmian technologicznych, społecznych i ekologicznych.”
Program “Świat Młodych Badaczy” oferuje konkretne narzędzia wspierające ten proces, udostępniając nauczycielom i rodzicom gotowe moduły, scenariusze lekcji i propozycje eksperymentów na stronie internetowej projektu. Materiały te zostały zaprojektowane tak, aby były przystępne dla każdego, niezależnie od poziomu wiedzy.
Także Platforma Edukacyjna Nauczycieli dostarcza gotowych rozwiązań, metod i sposobów, by rozwijać nauczycielskie kompetencje. Szkolenia dla nauczycieli PEN czy webinary online zapewniają praktyczną dawkę wiedzy m.in. z zakresu kompetencji miękkich, kompetencji przyszłości, czy też wykorzystania nowoczesnych technologii w celu usprawnienia i uatrakcyjnienia nauczania.
Badanie, które zostało przeprowadzone metodą CAWI przez SW Research na zlecenie firmy Henkel Polska w dniach 27.08-02.09.2024 na próbie 601 rodziców uczniów klas I-VIII szkół podstawowych, jasno pokazuje, że wyzwania związane z nauczaniem nauk ścisłych w Polsce wciąż występują, są złożone i wymagają skoordynowanych działań ze strony szkół, rodziców oraz inicjatyw zewnętrznych.
Przełamanie bariery teoretycznego podejścia, budowanie pozytywnego nastawienia poprzez praktyczne doświadczenia i eksperymenty, a także rozwijanie kluczowych kompetencji przyszłości, do których należą i nauki ścisłe – to fundamenty, na których należy budować silne fundamenty edukacji dla przyszłych pokoleń.
aka
Źródło: inf.pras. Henkel, foto: © 2025 Henkel AG & Co. KGaA. All rights reserved
Więcej informacji o programie “Świat Młodych Badaczy” oraz materiały edukacyjne dostępne są na stronie: www.henkel-swiatmlodychbadaczy.pl.
[1] INSTYTUT BADAŃ EDUKACYJNYCH – PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY, “Rozszerzony raport z badania PISA 2022”, dostępny na: ibe.edu.pl
[2] Główny Urząd Statystyczny, “Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2023/2024”, dostępny na: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkolnictwo-wyzsze-w-roku-akademickim-20232024,8,10.html
