Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiada wprowadzenie spójnych przepisów dotyczących kar dla uczniów. Tym samym nauczyciele dostaną do ręki nowe narzędzie do dyscyplinowania wychowanków sprawiających problemy.
Nowelizacja ustawy Prawo oświatowe, planowana na drugi kwartał 2025 roku, zakłada utworzenie jednolitego katalogu kar oraz określenie procedur ich stosowania. Celem zmian jest ograniczenie nadużyć i zapewnienie równego traktowania uczniów we wszystkich szkołach.
Do Rady Ministrów trafił przygotowany przez MEN projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Głównym celem projektu jest uporządkowanie regulacji dotyczących praw i obowiązków uczniowskich, a także zapewnienie ochrony w zakresie w kontekście poszanowania godności ucznia i równego traktowania. Nie zapomniano przy tym również o prawach i obowiązkach nauczycieli.
Jak podkreślają autorzy projektu, pragną oni „wzmocnić pozycję prawną […] nauczycieli (wychowawców, innych pracowników pedagogicznych w przedszkolach, szkołach i placówkach oświatowych).
Projekt zakłada m.in. przeniesienie na poziom ustawowy katalogu kar dla uczniów oraz procedury ich wymierzania. Aktualnie stanowią o nich akty wewnętrzne – statuty szkół lub placówek oświatowych. Mowa np. o nakazanie opuszczenia sali lekcyjnej, czy też czynności usprawiedliwienia nieobecności ucznia, który obecnie ustawa – Prawo oświatowe również nie reguluje.
Wnioskodawca zauważył, że swoboda wśród szkół i placówek w zakresie katalogu kar dla uczniów powodowała, że w części szkół niektóre kary naruszały istotę np. prawa do nauki (poprzez np. nakazanie opuszczenia sali lekcyjnej). Projektowana regulacja zakłada – w sytuacji, gdy niewystarczające okażą się „zwykłe” środki oddziaływania wychowawczego, m.in. takie pozycje w katalogu kar dla uczniów, jak upomnienie pisemne i nagana, zwrócenie się z wnioskiem o przeniesienie do innej szkoły, czy skreślenie z listy uczniów.
W ten sposób MEN chce jasno zdefiniować zarówno obowiązki, jak i prawa ucznia oraz nauczycieli odpowiedzialnych za ich przestrzeganie.
Dotychczas każda szkoła samodzielnie decydowała o środkach dyscyplinujących, co niekiedy prowadziło do niejednoznacznych sytuacji lub naruszeń prawa do nauki. Planowane przepisy mają to zmienić, wprowadzając pięć możliwych kar, stosowanych w zależności od wagi przewinienia:
1. Pisemne upomnienie – forma łagodnej interwencji, stosowana głównie w przypadku drobnych wykroczeń. Ma charakter edukacyjny i pozwala uczniowi zrozumieć, dlaczego dane zachowanie było niewłaściwe.
2. Nagana pisemna – stosowana, gdy wcześniejsze upomnienie nie przyniosło efektu. Stanowi poważniejsze ostrzeżenie i sygnał, że sytuacja wymaga zmiany postawy ucznia.
3. Nagana z ostrzeżeniem – narzędzie motywujące ucznia do poprawy, z jasną informacją o możliwych konsekwencjach przy powtórzeniu wykroczenia.
4. Przeniesienie do innej szkoły – dotyczy uczniów objętych obowiązkiem szkolnym. Może zostać zastosowane w sytuacji, gdy wcześniejsze środki nie przynoszą efektu, a dalszy pobyt ucznia w danej placówce zagraża jej funkcjonowaniu.
5. Skreślenie z listy uczniów – najsurowsza kara, zarezerwowana dla uczniów, którzy nie podlegają obowiązkowi szkolnemu. Może być zastosowana jedynie w wyjątkowych, drastycznych przypadkach.
Dodatkowo nowe przepisy mają przewidywać możliwość odwołania się od nałożonej kary – co stanowi istotne zabezpieczenie praw ucznia.
Ujednolicenie zasad dyscyplinarnych ma przede wszystkim wspierać nauczycieli w utrzymaniu ładu w klasach. Nauczycieli dostaną w ten sposób jasno opisane i sprecyzowane środki i narzędzia – procedury, które mogą zapobiegać eskalacji konfliktów i przeciwdziałać sytuacjom, w których uczniowie jak dotąd często nie ponoszą konsekwencji niewłaściwego zachowania.
Jednocześnie autorzy projektu podkreślają, iż ważne jest, by kary stosowane były rozważnie i adekwatnie do przewinienia – z poszanowaniem godności i rozwoju ucznia. Nowe przepisy nie powinny prowadzić do nadmiernego formalizmu, lecz stanowić narzędzie wspierające pracę wychowawczą.
Czy okażą się skuteczne? Czas pokaże.
Zobacz również: Projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo oświatowe
aka
Źródło: MEN
