W świecie, gdzie coraz częściej mówi się o skróceniu czasu lekcji i pobytu uczniów w szkole, cypryjski system edukacji obrał odmienny kierunek — dłuższy dzień szkolny. Pilotażowy program wprowadzający całodzienną edukację w szkołach przynosi zaskakująco pozytywne rezultaty, co zostało potwierdzone w najnowszej ocenie przeprowadzonej przez UNESCO.
Tradycyjnie szkoły na Cyprze funkcjonują w systemie półdniowym — zajęcia trwają od 7:30 do 13:35, bez oferowania uczniom posiłków w formie obiadu. Jednak od listopada 2024 r. w miejscowości Agios Dometios w dystrykcie stołecznym Nikozja realizowany jest innowacyjny program pilotażowy, który wydłuża dzień szkolny o dodatkowe trzy godziny — od 13:35 do 16:30, zapewniając przy tym uczniom obiad.
W ramach sesji popołudniowej uczniowie otrzymują także kompleksowe wsparcie edukacyjne, które obejmuje:
Warto podkreślić, że wielu uczestników programu pochodzi z rodzin niemówiących po grecku oraz o niskim statusie społeczno-ekonomicznym, co stanowi dodatkowe wyzwanie edukacyjne.
UNESCO przeprowadziło szczegółową ocenę inicjatywy w dniach 10-14 marca 2025 roku, w ramach wsparcia udzielanego Cyprowi za pośrednictwem Instrumentu Wsparcia Technicznego (TSI). Wywiady z uczniami, nauczycielami, rodzicami i dyrekcją szkoły jednoznacznie wskazują na wysoką wartość programu.
Szczególnie widoczny jest wpływ wydłużonego dnia szkolnego na doskonalenie umiejętności akademickich uczniów. Jak podkreślił jeden z nauczycieli języka greckiego prowadzący zajęcia w sesji porannej: „Od czasu rozpoczęcia programu popołudniowego zauważyłem ogromną poprawę w rozumieniu języka greckiego przez niektóre dzieci, co przełożyło się na lepsze wyniki i zrozumienie wszystkich przedmiotów”.
Program przyniósł również wymierne korzyści w sferze rozwoju społeczno-emocjonalnego. Uczniowie, którzy wcześniej spędzali popołudnia samotnie w domach, często przed ekranami urządzeń elektronicznych, teraz uczestniczą w ustrukturyzowanych, interaktywnych zajęciach promujących pracę zespołową, kreatywność i wyrażanie siebie.
Nauczyciele zgodnie odnotowują większe zaangażowanie i aktywność uczniów. Nauczycielka teatru prowadząca zajęcia popołudniowe zauważyła: „Na początku wielu uczniów wahało się, czy się zaangażować. Teraz widzę dużą różnicę w tym, jak wchodzą w interakcje, jak ufają mi i swoim rówieśnikom i wyrażają siebie. W mojej klasie mają czas i przestrzeń, aby zrozumieć i przetworzyć swoje uczucia”.
Program spotyka się z dużym uznaniem rodziców, którzy doceniają zarówno wsparcie akademickie, jak i bezpieczne środowisko zapewniane ich dzieciom. Całodzienna edukacja szkolna stanowi atrakcyjną alternatywę dla prywatnych korepetycji i zajęć pozaszkolnych, które, choć popularne na Cyprze, często pozostają poza zasięgiem finansowym wielu rodzin.
Jeden z rodziców wyraził się bardzo dobitnie o programie: „Ten program ratuje życie. Pomaga mojemu dziecku w odrabianiu lekcji, utrzymuje je w zaangażowaniu i zapewnia, że jest w bezpiecznym miejscu, podczas gdy ja zajmuję się domem i opiekuję się pozostałymi dziećmi”.
Być może najistotniejszą zmianą jest transformacja podejścia samych uczniów do edukacji. Ci, którzy kiedyś postrzegali szkołę jako źródło stresu, teraz z entuzjazmem uczestniczą w zajęciach. Jak podsumowała jedna z uczennic: „Czasami się męczę, ale jest w porządku. W domu nic nie robiłem i po prostu grałem na telefonie. Uwielbiam zostawać w szkole na kreatywne zajęcia. Również w przyszłym roku chciałabym wziąć udział w programie popołudniowym”.
Cypryjskie doświadczenia z wydłużeniem dnia szkolnego stanowią interesujący punkt odniesienia dla polskiej debaty edukacyjnej. W Polsce dominują w dyskusjach argumenty dotyczące przeciążenia uczniów, stresu szkolnego czy potrzeby większej ilości czasu wolnego często dominują w dyskusji.
Warto jednak zastanowić się, czy zamiast skracać czas spędzany w szkole, nie należałoby raczej przemyśleć jego jakościowej reorganizacji. Cypryjski model pokazuje, że odpowiednio zaplanowany, wydłużony dzień szkolny może przynieść wielostronne korzyści:
Oczywiście, wprowadzenie podobnych rozwiązań w Polsce — wydłużenie dnia szkolnego — wymagałoby znaczących nakładów finansowych i organizacyjnych. Konieczne byłoby zapewnienie odpowiedniej infrastruktury (stołówki szkolne, pomieszczenia do zajęć dodatkowych), zatrudnienie dodatkowej kadry oraz przemodelowanie programów nauczania.
Cypryjski przykład pokazuje jednak, że przy odpowiednim planowaniu i zaangażowaniu wszystkich stron, wydłużenie dnia szkolnego może stać się skutecznym narzędziem wyrównywania szans edukacyjnych i podnoszenia jakości kształcenia, a nie dodatkowym obciążeniem dla uczniów.
Zobacz również: 40-minutowe lekcje od marca? MEN zabrało głos
Andrzej Kwaśniewski
Źródło: UNESCO
